Ücgenler

Belirli bir eğilim içerisinde piyasanın konsolide olup fiyatın esas eğilimine devam etmesiyle oluşan şekillere “devam şekli” denir. Yaygın olan birkaç tane devam şekli mevcuttur ve hepsi aynı basit kurallara tabidir:

- Destek veya direnç seviyesine ulaşana kadar fiyat yönünü kararlılıkla takip eder;
- Fiyat bir müddet için konsolide olur ve böylece bir “devam şekli”ni oluşturur;
- Fiyatın destek veya direnç seviyesini kırması piyasanın bir önceki eğilimi doğrultusunda devam edeceğini işaretlemiş olur.

Bu alt bölümde devam şekillerine üçgenlerle başlanıp müteakip alt bölümlerde diğerlerine değinilecektir.

Üçgenler

Üçgenler birleşen eğilim çizgilerinden meydana gelmesi şu iki sonucu doğurur:

1. İki çizgi birleştiğine göre piyasanın hareketliliği çizgilerin doğrultusunda azalmaktadır, dolayısıyla ani bir çıkış veya iniş beklentisinde olunmalı.
2. Üçgen çizgilerinin biri kırıldığı zaman piyasanın aynı yönde devam etmesi beklenebilir.

Üçgenler üç ana tipe ayrılır: yükselen, alçalan ve simetrik üçgenler.

Alçalan Üçgenler

Alçalan üçgenler, yukarıdan aşağıya doğru inen hipotenüslü konsolidasyon bölgeleridir. Hipotenüsün altında yatay olarak kuvvetli bir eğilim çizgisi bulunur. Bu eğilim çizgisinin aşağıya doğru kırılması genel olarak satıcıların piyasaya hakim pozisyona geçtiğine dair bir ipucudur; dolayısıyla satışa geçmek iyi bir karar olabilir. Buna göre alçalan bir üçgen, genellikle alçalan piyasalarda meydana gelir ve alçalan eğilimin devam edeceğini gösterir.

Yükselen Üçgenler

Her halde tahmin ettiğiniz gibi yükselen üçgenler genellikle yükselen eğilimler sırasında meydana gelir ve yükselen eğilimin devam edeceğini işaret eder. Zamanla yükselen hipotenüsün üstünde yatırımcıların önemli bir direnç seviyesi olarak izledikleri, kuvvetli yatay bir eğilim çizgisi mevcut. Bu direnç çizgisinin yukarıya doğru kırılması alıcıların piyasaya hakimiyet kazandığına dair bir işaret ve alıma geçmek için bir sinyal olabilir.

Aşağıdaki grafikte USD/CHF çifti önemli ekonomik bir haberin yayınlanmasına kadar beş gün içerisinde alçalan bir üçgen oluşturdu. Fiyat, direnç seviyesini 1,2545′te üç kere deyip dördüncüsünde seviyeyi kırmayı başardı. Hipotenüs tarafında alım ivmesi destek seviyesini yukarıya ittirdi ve yükselen üçgen böylece oluştu. Daha önceden beklenen önemli ekonomik haberi yayınlandığında fiyatlar güç kazandı ve direnç çizgisinin üzerine fırladı.

Alçalan ve yükselen üçgenler piyasadaki yatırımcıların psikolojisini yansıtır. Fırlamadan önceki sürede yatırımcılar fiyatların hangi yönde gelişeceği konusunda çekimserdir. Bu yüzden gitgide yükselen bir dikkatle yatırım yaptıkları, gitgide daralan fiyat derinliğinde belli olur. Fiyatın hangi yönde devam edeceği belli olunca piyasayı takip ederek yatırım yapanların piyasaya girmesi yukarıda görünen fiyat fırlamasını meydana getirir.

Simetrik Üçgenler

Simetrik üçgenler aynı açılarla birbirine doğru hareket edip birleşen iki eşit çizgiden meydana gelir. Simetrik üçgenler her hangi bir yön tercihi yansıtmaz. Sonuç olarak simetrik üçgenler genel eğilimin original yönde devamına yönelik bir işaret olarak algılanmalıdır.

Aşağidaki grafikte USD/CHF çifti altı aylık bir sürede büyük bir simetrik üçgen oluşturduktan sonra direnç seviyesini yukarıya doğru, yani genel istikamette kırdı. Fiyatın hangi çizgiyi kıracağını öngörmek zordu. Yatırımcılar böyle bir durumda eğilimin genel yönünü nazara alıp o doğrultuda yatırım yapabilir.

Kaseler (ya da tabaklar)

Kase ya da tabak gibi görünen bir şekil. Kase dibi, çok yavaşça oluşan bir şekildir, oluşması bazen bir kaç yıl alabilir ve çoğu zaman belirgin bir başlangıç noktası yoktur. Kase şekli genellilkle uzun sürecek bir yükselişin zeminini oluşturur fakat bir çok zaman belirgin bir alım sinyalini vermez. Kase şekli alçalan eğilimin yavaş yavaş ivme kaybedip yan yönlü konsolide piyasa döneminden sonra fiyatın yükselişe geçmesini simgeler. Kase dibi yavaşça oluşan bir şekil olduğu için bir haftadan kısa bir süreyi temsil eden grafiklerde görülemez.

Kase şekli piyasaya girilecek belirgin bir sinyal vermediği ve oluşması oldukça uzun sürdüğünden dolayı piyasaya doğru giriş anını bulmak için başka teknik analiz yöntemlerine de başvurmak zaruridir. Kase dibi yine de uzun vadeli yatırım yapmayı tercih eden kimselere piyasanın genel gidişatı açısından iyi bir fikir vermektedir.

Kulplu fincan şekli yukarıda yazılanlara bir istisna oluşturmaktadır. Aşağıdaki grafikte göründüğü gibi ilk büyük kaseden sonra büyük kasenin seviyesinde küçük bir kase daha belirlendi, sanki kulplu bir fincan gibi. Bu durumda, küçük kase, yani fincanın kulpu, iki kasenin oluşturduğu seviyeyi kırıp onu geçtiğinde alım sinyali vermiş olur. Bu şekil şimdiye kadar öğrendiklerinizden yeni bir öğrendiklerinizden yeni bir yöntem olmayıp sadece izafi tepe (tavan) noktalarında oluşan bir direnç seviyesi ve fiyatın onu kırmasıyla ortaya çıkan bir alım sinyalidir.

Üçlü Tavan ve Üçlü Taban

Üçlü Tavan şekli prensip olarak Omuz-Baş-Omuz şeklinin aynısıdır, ancak iki tavanın vardığı saviyeye varan bir üçüncü tavanı vardır. Üçlü Tavan kuvvetli bir direnç seviyesi ve iki izafi taban noktasında kuvvetli bir boyun çizgisi oluşturur. Günlük mum boyun çizgisinin altında kapandıktan sonra fiyat bir kaç pip düşünce yatırımcı piyasaya girebilir.

Aynı şekilde Üçlü Taban – Çift Taban şeklinin bir ilave tabanla oluşan bir şekildir. Üçlü Tavan’da olduğu gibi kuvvetli bir destek çizgisi ve yatırımcıya piyasaya ne zaman goreceğini gösteren kuvvetli bir boyun çizgisi oluşturur.

Çift Tavan – Çift Taban

Çift Tavan şekli, grafiklerde çok kolayca fark edilebilir. Yükselen bir piyasa eğilimi temsil eden, gitgide yükselen küçük tepe (tavan) ve diplerden (tabanlardan) oluşur. Eğilim çizgisi bir noktada bir önceki tepeden (tavandan) yukarıya çıkmayı başarmayıp aynı seviyede kalırsa bu durum piyasanın güç kaybedeceğine ve eğilimin ters yöne döneceğine dair bir işaret olabilir. Çift Tavan şekli, yatay bir çizgiyle birbirine bağlanabilen, aynı seviyede iki izafi tavandır.

İki tepenin (tavanın) arasındaki izafi taban, omuz-baş-omuz şeklindeki boyun çizgisine benzer minyatür bir boyun çizgisi meydana getirir ve bu boyun çizgisi yatırımcıya piyasaya ne zaman gireceğini işaret eder. Boyun çizgisinin kırıldığını teyit hareket olduğu zaman yatırımcı piyasaya girebilir; bir mumun boyun çizgisini geçip kapanış fiyatının çizginin altında yer alması iyi bir göstergedir (aşağıdaki grafikte çizgiyi kıran uzun kırmızı mum). Bu mumun bir kaç pip altında bulunan bir seviye piyasaya gimek için doğru zaman olacaktır.

Çift Taban şekli bir öncekinin tersidir. Alçalan bir eğilimde fiyat iki kere izafi taban noktasını dener fakat onu geçemiyor. Başarısızlıkla sonuçlanan bu deneyimden sonra fiyat çaresizce tekrar yükselmeye başlar. Çizgiyi yukarıya doğru geçip onun üstünde kapanan mumdan sonraki daha yüksek kapanış fiyatında piyasaya girmek doğru olur.

Omuz-Baş-Omuz Şekli

Omuz-Baş-Omuz Şekli

İngilizcede “Head and Shoulders” diye bilinen bu şekil, en çok bilinen şekillerden biridir ve piyasaya ne zaman girileceğine dair net bir sinyal verir. Yükselen bir eğilimde bu şekil üç izafi tepeden (tavandan) ibarettir. İlk ve son tepe (tavan) hemen hemen aynı seviyede olup omuzları oluşturur. Ortada olan tepe (tavan) daha yüksektir ve başı oluşturur. Başla omuzların arasındaki izafi dipler (tabanlar) boyun çizgisini oluşturur. Bu şeklin oluşması tamamlandığında boyun çizgisi ana destek hattını oluşturur. Bu durumda fiyat ya bir kere yukarıya zıplayıp hızla boyun çizgisinin altına düşer ya da doğrudan boyun çizgisini kırıp inişe geçer.

Ters Omuz-Baş-Omuz

Ters Omuz-Baş-Omuz şekli alçalan eğilimlerde meydana gelen, yukarıdaki şeklin tersidir. Baş ve omuzlar dip (taban) noktalarıyla oluşur ve boyun çizgisinin geçilmesi piyasanın yükselişe geçeceğini gösterir.