Oldukça uzun zamandır gündemi meşgul eden Avrupa borç krizi, gün geçmiyor ki yeni bir haberle piyasalarda korku oluşturmaya devam etmesin. Yunanistan, İngiltere, Almanya, Fransa derken Euro’nun dağılma endişesi, ardından gelen seçimler, Yunanistan’ın başlı başına oluşturduğu kaos ortamı yatırımcının kafasını karıştırdığı gibi, yeni güne ”acaba bu gün ne olacak”endişesiyle uyanmasını sağlıyor. Tüm bunlar korkuların hat safhaya çıkmasına sebep oluyor ve tüm dengeler bozuluyor. Uzun yıllardır, zirveyi kimselere vermeyen altın fiyatları bile bu kaostan etkilenerek, oldukça geriledi. 17 haftanın en dip seviyesinde hareketine aşağı yönlü devam eden sarı metal altın, bu kez yatırımcının korkularını iki kat arttırdı.

Bu denli şaşırtıcı hareketler yapmaya devam eden altın, olumlu haberleri görmezden gelmeye devam ediyor. Son zamanlarda talebin arttığını gösteren haberlerin hepsi tepkisiz kaldı. Bunların başında elbette ki Çin geliyor. Çin’in altına olan talebi, geçmiş yıllara nazaran oldukça artmış durumda. Kim altın satarsa satsın, onu mutlaka Çin alıyor. Fakat tüm bunların yanında, Avrupa’daki borç krizi, son dönemde dolar fiyatlarındaki güçlenme ve ABD Merkez Bankası Fed’ den gelmeyen parasal genişleme ve en önemlisi de yatırımcıların psikolojisinden kaynaklanan bir hareketle fiyatlar aşağı yönlü hareketine devam ediyor.

Hangi ekonomi portalına bakarsak bakalım bu günlerde herkesin bahsettiği ortak konu olan altın fiyatları, bir çok kişinin ilgi odağı. Düşüş trendi devam edecek mi, yoksa bu bir alım fırsatı mı? Elbette herkesin bu konu ile ilgili bir fikri var. Aslına bakacak olursak büyük çoğunluk, artık altının ihtişamını kaybettiği ve düşüşün çok uzun zaman devam edeceğini savunuyor. Fiyatların bir kaç yıl önce test ettiği seviyeleri test etmesinin mümkün olduğunu düşünenlerle beraber, günümüz çağdaş insanının altına yatırım yapmayacağını söyleyen ünlü yatırımcılar bile mevcut. Fiyat için, ‘artık buradan döner denilen 1600 ons seviyesini de kırmasıyla bu tezi savunan yatırımcı sayısı daha da arttı. Şimdilerde fiyat, durabilmek için yeni bir destek arayışında. Bu seviyeyi bulabilmesi de, yatırımcıların tutumuna bağlı.

Bir diğer taraftan, bunca yıllık gözde yatırım aracının bu günkü konumu incelendiğinde, bu düşüşün aslında istenilen bir durum olduğu sonucu da çıkabilir. Daha önce benzer hareketlerle karşılaşan altın fiyatları, bazı büyük yatırımcıların, en dipten alım yapabilmesi için küçük yatırımcıyı tedirgin etme durumuyla yine karşı karşıya kalıyor. Zaten fiyatın son yıllarda çok tırmandığı söylentileri dolaşırken, aslında düzeltme hareketi için yapılan kar realizasyonları, beraberinde kolayca paniği de getirebiliyor. Bu durumda bu panik havasını arttırmak için bir miktar daha satışın gelmesi kimseyi şaşırtmamalı. Şu anda 1560 ons seviyesinde bulunan sarı gelin altın için, ilk durak biraz daha aşağılar olabilir dediğimiz destek seviyelerine birazdan değinmekle beraber, unutmamak gerekir ki; altın fiyatlarındaki düşüşün sınırlı olabileceğine dair önemli bir ipucu da fiziksel altın borsasındaki sistematik artış. Binyıllardır piyasada varlığını sürerek, her kötü fırsatı kendine çevirmeyi başaran altın, bu gün kötü gibi görünen bu durumu da kendi lehine çevirebilir. Geçmiş yıllarda da olduğu gibi altın için ”artık altın devri bitti ” dendiği her dönem, yeni bir sürpriz yaparak rekor seviyelere imza atmıştır. Son zamanlarda ard arda yaptığı bu sert düşüşler de yeni rekorların habercisi olabilir. O zaman bilmeliyiz ki, altın fiyatındaki ani ve sert yükseliş, bu günlerde yapılan bir nevi manipülasyonun sonucu olabilir. Dip seviyelerden toplayan büyük yatırımcılar ve hedge fonları, bekledikleri seviyelerden yüksek lotlarla alım yaparak, bu durumu fiziksel talep ile birleştirip fiyatlara yeni rekorlar tattırabilirler.

Teknik olarak incelediğimizde, 2008 yılından itibaren sürdürdüğü yükseliş trendinin altında hareket etmeye başlayan fiyat, bu hareketine az öncede belirttiğimiz gibi yeni bir destek arayışını tamamlayana kadar devam edebilir. Teknik analizin gözünden baktığımızda bu destek seviyesini 1515 ons fiyatı olarak görebiliriz. Bu seviyeden de dönmeyip düşüşüne devam etmesi durumunda 1500′ün de altına gerileyerek 1475 seviyelerine kadar salınım yapabilir. Her durumda 1500 seviyesinin psikolojik destek seviyesi olabileceğini unutmamakta fayda var. Fiyat tahmin edilen bu seviyelere kadar gerilese bile, altın çağının sona erdiğini düşünenlere katılmıyorum. Popüler yatırım aracı altın, çok yakın zaman içinde satışları sonlandırarak alımlara başlayabilir. Özellikle Haziran-Temmuz aylarında dip seviyeleri görmesi beklenen dolar endeksi, beklenen hareketi yaparsa, altın fiyatları da yeni rekorlara imza atabilir. Ama her türlü senaryoyu değerlendirerek unutmamak gerekir ki, çok uzun yıllardır güvenli liman olarak görülen değerli metal, ihtişamına bu kadar kısa zamanda veda etmeyecek ve kaldığı yerden yatırımcısının yüzünü güldürmeye devam edecektir. Böyle bir durumda tekrardan 1900 ons seviyelerini test etmesi kimseyi şaşırtmayacaktır. Hatta yılsonuna kadar uzun zamandır beklenen 2000 seviyesinin üstüne çıkması muhtemel. Hepimiz biliyoruz ki, piyasaya girmek için en uygun zaman, hiç kimsenin o varlığa inanmadığı zamandır. Küçük yatırımcı korkup kaçtıkça, asıl büyük alıcılar bu mantıkla fiyatlara ralli yaptırabilir. Bu durumda değerli metal altın, son hamlesini yapıp, Zeus’un lanetini de aşmaya başaracaktır.

Arzu KIYAK
TeleTrade Antalya

Gcmforex

Türkiye mevcut potansiyeli hala göstermemişken, dünya üzerindeki genel durum nedir?

Yenilenebilir enerjiye ciddi yatırımlar yapılmaya başlanmış ve kayalarda sıkışmış petrol üretimi dahi artmışken, dünya genelindeki sıkıntı, bu kaynakların her geçen gün azalması değil, siyasi anlaşmazlıklar ve talebin artmasıyla orantılı fiyatların yükselmesi. Brent petrol fiyatları birkaç hafta öncesinde tavan hareketleri yapmış, Libya savaşı çıkarılış, İran ambargosu için 1 Temmuz tarihi verilmiş hatta Suriye’de halk ile ordu karşı karşıya gelmiş ve kan akmıştı. Tüm bu sıkıntının Ortadoğu üzerinde olması, yeni sömürgecilik kavramının ‘Demokrasi’ adı altında yapılmaya başlanmasından başka bir şey değil. Elbette, halkına tank gönderenlerin cevabının karşılıksız kalmasına kimse razı olmamalı. Ancak siyasi otoritenin bu denli halkına düşmanlaşması da sorgulanmalı. Libya ve İrandolayısıyla ülke ekonomilerinin sıkıntı yaşayacağı gerçeği, Suudileri koşulsuz üretim artırımına itti. Kara elmasın gündeminde piyasaları rahatlatan açıklama Suudilerden geldi. Sözlerinin arkasında da durdular. Nedeni ise hem kaynaklarının bol olması hem de dedikleri gibi ‘üretimi artırırız, sıkıntı yok’ demeçlerinin gerçekle bağdaşlaşması. Artan üretim ve ne pahasına olursa olsun karşılanan talep, fiyatları da düzenli bir şekilde aşağı çekti. Çekmeye de elbette ki devam edecektir. Abd’nin yılda 3 milyar varil petrol ihraç eden bir ülke olan Suriye’ye göz diktiği gerçeği, Suudilere bol kazanç getirmekten başka bir şeye yarayacağa benzememekte. Eski mantalitede ‘ülkeyi işgal et, kaynaklarını tüket’ mantığı, işgalci devletlere ekonomik kazanımlar getirse de toplumsal baskı, bu hareketleri artık kabul etmeyeceğini belli ediyor. Arap baharı ve Libya savaşı bu değişimde rol alan başlıca aktörler.

Petrol’e yatırım için sağlıklı düşünme vakti !…

Dünya üzerinde artan siyasi istikrarsızlık, ekonomik daralmalar, bilinçsiz portföy ve kredi yönetimi, baskı altında kalan ve gerçekliği sorgulanan derecelendirme kuruluşları, işten çıkarmaların krizin hemen sonrası dönemindeki gibi eğilim göstermesi, güven endeksleri ve GSMH rakamlarının tedirgin ettiği piyasalarda artık güvenli liman aramak, üstat İlyas Salman’ın ‘Sarı Mercedes’ filmindeki gibi taklalar atan bir araç ile yola devam etmekten başka bir şey olamaz. İstikrarsızlığın olduğu bir ortamda yatırım potansiyelinden kaçmak yada daha yumuşak deyim ile piyasa da oyuncu olmamak, risk iştahı olmayan yatırımcı için en doğru karardır. Ancak George Soros gibi ‘riski ne kadar sevdiğiniz kazanımlarınızla aynı orantıdadır’ fikri ile yatırımlar hayata geçirilebilir, gün sonunda kazanımları üst limitlere çekebilir. Brent petrol için bilinen en doğru bilgi yine Suudilerden geldi ve ‘ aşırı yüksek rakamlar’ söylevleri ile fiyatları şu an ki seviyeden de aşağı çekme girişimleri, artan üretimleri ile açıklanabilir. Suudiler, sabahlara kadar petrol üretimi yapadursun, petrole alternatif kanalların yaygınlaşması fiyatları daha da geri çekebilecek, ütopya ile düşünülürse, siyasi istikrarsızlık ve altın gibi lider emtiaların bile yatırımcının tedirginliği altında değer kaybedebileceği uzak bir düşünce olmamalı. Çin, artan talebiyle fiyatları tehdit etse bile, Libya’da, istikrar sonrası üretimin başlaması, İran ambargosundan önce, başta Amerika ve Avrupa Birliği ülkelerinin stoklarını artırması ve Suriye’de silahsız bir çözüm ortamının oluşması fikri, fiyatların gerilemesi için her şeyin hazır olduğunun resmi. Petrol boru hatları ve taşımacılık ile ilgili muazzam bir sıkıntının olmaması da, talebin karşılandığı piyasa da istikrarı getirecek etmenler. Özellikle, Hürmüz Boğazı ile ilgili yaptırım ve tehditler sonrasında gerilen fiyatlar, sakinliğini sağlamış durumda.

Siyah Altında Temel ve Teknik Analiz

Petrol yatırımcısında, anlık hareketler, akan piyasa oyuncularının etkisi altında kalma, panik alım/satımları yada bilinçsiz yaklaşımlar… İsmi ne olursa olsun genel profilde üzgün bir seyir hakim durumda. Pekala, bu kadar istekli ve bilinçli yaklaşmaya çalışırken genel kayıplar neden oluşmakta.

Oluşan siyasi bir istikrarsızlıkta, piyasanın oyuncusu olma fikri, özellikle küçük yatırımcı için av olma potansiyeli yaratıyor. Büyük yatırımcılara ise bu türlü hareketler kazanç olarak geri dönüyor. Bu türlü istikrarsız ortamlarda forex piyasalarındaki parite akışlarını izlemek, kısa zamanlı alış/satış fırsatları yaratabilir. Sabır isteyen petrol yatırımı için ise hem temel hem de teknik analizde satış yönlü eğilim çatısı altında durmak şu an aynadaki iyi yansıma olarak gözükmekte. 121/127 Dolar fiyat aralığında yatay piyasa oluşturan parite için söylenecek söz hala çok pahalı olmasıydı. 116/121 Dolar arasına salınım yapan ve burada üçgen formasyonuna dahil olan parite için, oluşan şeklin kırılması durumunda normal seyir başlamış olacak. Biraz daha sadeleştirmekte fayda var…

Temel analiz kısmında, petrol arz ve talebinde genel bir sıkıntı görünmüyor. Ancak, İran ve Suriye yakından takip edilmesi gereken iki haylaz çocuk profilinde. Teknik analizde ise üçgen formasyonu her an bitebilir. Üçüncü vuruş düşüncesiyle yükseliş grafiği çizmek isteyen, yalnız, işin temel boyutunda satış baskısıyla 113/116 Dolar seviyelerini ay içerisinde takibe alan bir piyasa bulunmakta. Genel görünüm satış baskısıyla rahat nefes aldırmak gibi gözüken piyasada boğalardan uzak durmak elbette ki akil karar. Anlık salınımlardan ziyade tutunma hareketleri yapan pariteye oynamak mantıklı bir yaklaşım olabilir. Grafik bazındaki görünüm ise şu şekilde ;

Çağlar TUNCAY
TeleTrade İstanbul

However, Euro’s happy-hours did not last too long and the dream had ended. Not only debt crisis in Greece but also Spain and Italy will cause tolling bells.

Was the Europe unique guilty? Or was there something else either?

Besides bad macro-winds for Europe, bad macro events from US also cause Euro losing its value. In each FED meeting, Ben S. Bernanke was acting as an Award-winner actor by emphasizing the same 3 subject; fixed interest-rates until 2015, moderate devolopment in economic growth, improving jobless-data. These made USD stronger.

Under these circumstances risk appetite was falling and the demand for USD was increasing.

In this period, DXY, which was the index for the largest economy’s reserve note, made crucial movements with the effects of macro datas.

Fall of DXY by the beginning of 2012, strengthen devaluation of USD. Rising trend of DXY made a correction in this period. DXY was bouncing between the resistances and supports of correction which began by 2012.

Here, consolidation can be seen easily. If this pressure breaks-out above; 80,00 level will become important again. Testing this level and passing over it may strengthen the USD.

In the other hand, if we think for the alternative scenario, 78,77 support level must be passed below. If this happens we can say that down-trend is going on, so devaluation of USD.

Besides these technical assumptions, fundamental factors must not be undervalued. Speculations of rating-cuts for France –little brother of Germany- may affect as euro-decline. These speculations are as ones said before “fly in the oinment”.

**DXY: The US Dollar Index (USDX) is an index (or measure) of the value of the United States dollar relative to a basket of foreign currencies.

It is a weighted geometric mean of the dollar’s value compared only with EUR, JPY, GBP, CAD, SEK, CHF.

Berk ARKAN
TeleTrade İzmir

2 Mayıs 2010’da AB tarafından 80, IMF tarafından 30 milyar euro olmak üzere toplamda 110 milyar euro borçlanmış olan Yunanistan, halen daha ekonomik krizden çıkabilmiş değil. Bunun yanında alınmış olan bu kurtarma paketlerinin karşılığında Yunanistan hükümeti, Yunan halkından uzun sürecek kemer sıkma politikaları doğrultusunda yaşamaları gerektiğini belirtiyor. Bu durum, halkın yabancı devletlerin boyunduruk ve ekonomik dayatmaları altında kalmama mücadelesine dönüşüyor ve ülke içerisinde kaosa neden oluyor.

Yunanistan’ın en büyük destekçisi olarak görülen Almanya ve Fransa, aslında Yunanistan’ın en büyük iki alacaklısı. Komşu’nun kullanmış olduğu yüksek meblağlardaki krediler, Fransız ve Alman bankalarından alınmış durumda. Yunanistan resmen iflas etmiş olduğunu açıkladığında en büyük maddi zararı görecek olan iki ülke Fransa ve Almanya olacak.

Türkiye 2001 yılında atlatmış olduğu krizde 50 milyar dolara yakın borca girmiş ve krizin atlatılmasının akabinde borçların ödenmesine ilişkin kamu maliyesini de içine alan bir dizi ağırlaştırılmış vergileri öngören tedbirler almıştı. Sanayi bakımından güçlü, çalışkan genç bir halka sahip ve üretken bir ülke olan Türkiye, almış olduğu ekonomik tedbirlerin meyvelerini kısa zamanda toplamaya başladı. On yıl içerisinde alınmış olan tedbirler ve doğru atılan adımlar sayesinde Türkiye ekonomisi düzlüğe çıkmanın ötesine gitmiş, ekonomik göstergeleri ve milli gelir seviyeleri 3,5 katına çıkmış, ekonomisi çalkantılı dönemlere karşı şu an daha dayanıklı hale gelmiştir.

Sanayi bakımından üretimi yok sayılabilecek kadar az olan Yunanistan’ın ülke yapısı; Türkiye’nin aksine, genç, çalışkan ve üretken bir halka da sahip değil. Nüfusu az olan Yunanistan’ın aldığı borçları üretime endeksli olarak geri ödemesi mümkün görünmüyor ve kısır ekonomisi, gün geçtikçe de küçülüyor.Siesta..siesta..nereye kadar! Bir Yunanlı’ya göre ‘‘siesta’’ her şeyden önce gelir, bilakis; bir Alman’a göre ‘‘iş’’ her şeyden önce gelir. 5parmağın 5’i bir değil işte..Almanya ve Yunanistan birbirine benzemeyen iki kardeş gibiler. Yunanistan’la aynı karakterde olan bir diğer kardeş ise İtalya. Aynı saatte, bir Alman harıl harıl çalışırken; bir İtalyan ‘‘Dolce far niente’’(mola-keyif zamanı) der.

Almanya veya Türkiye’nin sanayi yapısının aksine, “siesta”yı her şeyden önce gören Yunanlılar’ın, bolca siesta’dan sonra ani yakalandıkları ekonomik krizden aldıkları darbeye, Almanya ve Fransa’nın taşıma suyundan gelecek destekler ile uzun süre dayanamayacakları kesin. Yunanlılar artık ekonomilerinin nasıl kurtulacağını değil, en az zarar ile nasıl iflas edebileceklerini hesaplamaya başlarlarsa, belki Fransa ve Almanya’nın alacaklarını uzun vadede kısmen ödeyebilme şansını yakalayabilirler.

Özgen GEDİK
TeleTrade Antalya

Depremin ardından meydana gelen Tsunami felaketinde zarar gören Fukuşima nükleer enerji santralinde meydana gelen tahribat, nükleer santralin radyasyon sızdırdığının başka bir ispatı oldu. Son gelen haberlerde santralden sızan radyasyon miktarının ölümcül seviyenin 10 katına kadar çıktığı belirtildi. Ortaya çıkan ilk sızıntıların doğrulanmasından sonra otomotiv devi Japon sanayisinin %8’i fabrikalarını kapatmak zorunda kaldı. Kapanan veya üretime enerji kesintileri sebebi ile ara veren Japon fabrikaları, sağlayamadıkları yedek parça veya ham maddeden dolayı faal durumda olan diğer fabrikaların üretimlerine ara vermek zorunda bıraktırmıştır. Dünya’nın en büyük 3. Ekonomisi olan Japonya, dünya üretim hacmine 4 trilyon dolar seviyesinde bir katkıda bulunduğu belirtiliyor. Bunun yanında neredeyse hiçbir enerji kaynağına sahip olmayan Japonya dünyanın kömür ve sıvılaştırılmış doğalgaz da en büyük ve petrolde de ikinci büyük ithalatçısı konumundadır.Tüm bunlar göz önünde bulundurulduğunda, Japonya’nın ihracat ve ekonomisinin ayakta durmasının önemi ortaya çıkmaktadır.

Belki Türkiye için çok yoğun olmasa da, Güney Kore, Tayvan, Çin, ABD ve Hong Kong ile ticaret yapan Japonya, üretimdeki durdurma veya geciktirme uygulamalarını uzun vadeye yaymaya başlarsa hem yedek parça hem de otomotiv sektörünün arz talep dengesini büyük sıkıntıya sokacaktır. Bunun yanında Japonların, ekonomilerinin otomotiv sanayisinden beslendiğini, Honda, Nissan, Toyota gibi büyük firmaların zarar edeceğini de hesaba katması gerekmektedir.

Şu günlerde Japonların Tsunami ve depremden aldıkları fiziki yaraları sardıkları ve bu travmayı başarılı bir şekilde atlattıkları da bir gerçek. Japon ekonomisinin en önemli sıkıntılarından birisi para birimlerinin sürekli değer kazanıyor olması.Ekonomisi sanayi üretimlerinden gelen ihracat kazanımlarına bağlı olan, sanayi devi Japonya’yı çok derinden etkiliyor. Ticaretinin büyük kısmını Avrupa ülkeleri ile yapan Japonya, ihracat gücünü para biriminin sürekli değer kazanmasından dolayı büyük ölçüde kaybediyor. Biraz daha derine inildiğinde, Japon ekonomisinin Amerikan ekonomisinin aksine, cari açığının olmadığı görülüyor, yani cari açık vermiyorlar, bilakis cari fazlası var. Böylesi tasarruf fazlası olan bir ülke bu tasarruf fazlasını da Çin’den sonra ABD’nin 2. büyük tahvil müşterisi olarak değerlendiriyor. Japonlar ABD tahvillerinin Çin’den sonra 2. büyük müşterisi ve ellerinde 800 milyar dolarlık Amerikan tahvili bulunduruyorlar. Japonya’daki konut sigortalarını bir kamu kuruluşu üstleniyor ve bu kuruluşlar, konutları deprem, Tsunami veya sel baskını gibi doğal afetlere karşı sigortalıyor. “Nippon Life Insurance Company” de bunlardan birisi olmakla beraber, Amerikan tahvillerine sahip en büyük Japon kuruluşlarından birisidir.

Olası bir deprem veya Tsunami olması durumunda Japonlar Amerikan Doları biriminden aldıkları hisse senetlerini veya tahvilleri satıyorlar ve Japon Yen’i alıyorlar. Almış oldukları bu Japon Yen’leri ile de evlerini tamir ettiriyor, yeni eşya alıyor kısaca ekonomiye yeniden katkıda bulunuyor ve paranın döngüsünü sağlamış oluyorlar. Diğer yandan ülkedeki kamu kurumuna bağlı deprem sigorta birimleri de, yukarda örneğini vermiş olduğumuz “Nippon Life Insurance Company” gibi, bu Japon Yen’lerini alıyor ve halkı yeniden sigortalıyor veya zararlarını süspanse ediyor. Bu sayede dışarıdan gelen Japon Yen’i, ABD için bütçe açığına dönüşüyor, dolar değer kaybederken Japon Yen’i değer kazanıyor.

Son 1 yıl içerisinde Japon Yen’i dolar karşısında %20 değer kazandı. Bu şekilde sürekli değer kazanan para biriminin, otomotiv ihracatlarını baltaladığı ayrı bir gerçek. Renault-Nissan ortaklığı başkanı Carlos Ghosn, bir açıklamasında Tsunamı’nin aksine güçlenmekte olan para birimi Yen’in vurur ve geçer bir felaket olmayacağını belirtiyor. Japon ekonomisi deprem-Tsunami gibi doğal felaketlerin üstesinden gelebilmiş gözükse de, şu anda görünen o ki, Japonya ihracat sorununu aşmak için sürekli değer kazanan “Yen Tsunamisi”’ni de aşmak zorunda.

Japonya Merkez Bankası (BOJ) Yen’e müdahale etmezse, piyasada fiyat oluşumunun istikrarı sağlanamaz ve Japon şirketlerinin ihracatını olumsuz etkileyerek döviz girdilerini azaltır.Gidişat öyle gösteriyor ki, Japonya Merkez Bankası’nın Yen’e müdahale etmesi çok uzun sürmeyecek.Bu müdahale, USD/JPY,EUR/JPY,GBP-JPY…gibi paritelerde olası sert yükselişlere yol açacak, paritelerde anlık ciddi oynamaların arkasından Yen’in değer kaybetmesi ile ihracat artacak, paritelerdeki yeni yükselişler ihracatın canlanması haberlerini takip edecek gibi görünüyor.

Özgen GEDİK
TeleTrade Antalya

Ancak Euro’nun saltanatı fazla uzun sürmedi ve Mart ayında rüya bitti. Sebebi ise çabaların sadece Yunanistan ile sınırlı kalmayacak olması ve çanların İspanya ve İtalya içinde çalmaya başlamasıyla beraber endişelerin artmasıydı.

Tabi tek suçlu Avrupa mı? Yoksa başka etkenlerde var mı?

Avrupa bölgesinde rüzgarların terse dönmesinin dışında, ABD’de yaşanan gelişmelerde Euro’nun değer kaybetmesinde etkili oldu. “Oscar’lık” oyuncular gibi davranan ve yaptıkları her toplantıda aynı 3 konuya değinen FED Başkanı Ben S. Bernanke, US Doları’nın sağlam duruşunu gözler önüne seriyordu (yoksa göz boyama mı yapıyor, tartışılır!). Her ne olursa olsun, FED Başkanının “2015 yılına kadar faiz oranını arttırmayacak olması; ekonomide ki büyümenin ılımlı olduğunu vurgulaması; işsizlik oranının istenilen düzeyde olmasa bile iyileşme kaydettiğini belirtmesi” US Doları’na güç katıyordu.

Hal böyle olunca Euro’dan kaçışlar tekrar nüksediyor ve US Doları’nın talebi artmaya başlıyordu.

Dünyanın en büyük ekonomisine sahip olan (?) ABD’nin para birimi US Doları’nın endeksi (**DXY: US Doları Endeksi) de bu zaman zarfında, temel faktörlerin etkisiyle önemli hareketlerde bulundu.

2012 yılının başından itibaren endekste yaşanan düşüş, US Doları’nın değerindeki kayıpları da destekler nitelikteydi. Yükseliş trendi içerisinde hareketine devam eden Dolar Endeksi, bu tarihten itibaren yükseliş trendi içerisinde orta vadeli bir düşüş trendi yaratmıştır. Endeks değeri ise bu düşüş trendinin direnç seviyesini yukarı yönlü kırmakta zorlanmaktadır. Aynı tepki güneyde yükseliş trendi tarafından da uygulanmaktadır. Kuzeyde düşüş trendinin direnç seviyesini kırmakta zorlanan endeks güneyde de yükseliş trendinin desteğine takılmaktadır.

Bu da endeks değerindeki daralmayı gözler önüne sermektedir. Bu daralma yukarı yönlü kırılırsa, referans noktası olan 80,00 seviyesinin de önemi tekrar artacaktır. Bu seviyenin test edilip yukarı yönlü aşılması endeksin ve aynı zamanda US Doları’nın değer kazanmasını sağlayacaktır.

Daralmanın güney yönlü kırılma ihtimalini düşünecek olursak, sağlam destek seviyesi olan 78,77 seviyesinin de aşağı yönlü kırılmasını beklemek gerekecektir. Ancak böyle bir durumda endeksin düşüş trendi içerisinde hareketine devam ettiği konuşulabilir. Aynı zamanda US Doları’nın da değer kaybı…

Bu iki teknik varsayımdan sonra, endeks değerini etkileyebilecek olan temel faktörleri de göz ardı etmemek gerekir. Nisan ayının sonlarına doğru ortaya atılan, Almanya’nın kardeş ülkesi(!) Fransa’nın kredi notunun, kredi derecelendirme kuruluşları tarafından kırılabileceği spekülasyonları, Euro’nun değer kaybetmesine neden olabilir. “Sinek küçüktür ama mide bulandırır” sözü tam da bunun için söylenmiş olsa gerek. Fransa’nın bu durumu kafalarda soru işareti, kalplerde ise huzursuzluk yaratabileceği için yatırımcılar Euro’dan kaçmak için daha fazla vakit kaybetmeyebilirler. Bu senaryonun sonunda ise söylenebilecek tek cümle; “ver elini US Doları”.

Berk ARKAN
TeleTrade İzmir

Paranın yöneticilerinin cari açığı kapatmak için uyguladıkları tüm yöntemler sürdürülebilir olmaktan çok uzakta. Aksine sadece kısmi geciktirme çabalarından da öte değil. Tüm düzen, sistemdeki paranın gevşetilmesi (çoğaltılması) üzerine kurulu. Merkez döngünün likitide desteği de kuvvetli olunca her şey iyi gidiyormuş gibi bir görüntü de rahatlıkla ortaya çıkıyor tabi ki.

Avrupa’nın içinde bulunduğu krizleri resmedenler buradan yola çıkarak Türk Lirası’nın zamanla güvenli liman olacağını söylüyorlar. Önceden de bahsettiğimiz gibi likitide destekli önlemler alındıkça TL’nin, güvenli liman olmaktan çok; değer kayıplarının büyük olacağı günlerinin geleceği söylenmesi daha gerçekçi bir yaklaşım gibi.

Türk Lirası’nın değerinin düşmesi, ihracattaki rekabet gücümüzü artırırken, İçeride yaratacağı ithalat ve borç sorunlarının büyüklükleri yadsınamaz olacaktır. Öte yandan bu durum cari açığı azaltırken, bütçe açıklarını da kontrol edilemez hale getirecektir. Hedeflenen cari açığın düşürülmesiyken, bunun gerçekleşmesi bir başarıdan öte, yapılan yanlış uygulamaların doğurduğu sonuç olacaktır.

Şimdilik her şey güllük gülistanlık gibi görünüyor. Aslında tüm bunlar kısmi geciktirme çabalarının TL’ye etkileri sadece. Tabi ki döviz kurları üzerindeki etkiyi tek başına oluşturan Türkiye değil. Kısa vadede TL değer kaybederken aynı oranda USD ve Euro’nun da kayıpları söz konusu olacaktır. Ancak uzun vadeye bakıldığında şuan ki parite fiyatlarının denge noktaları ister istemez daha yukarılara taşınacaktır.

Çok değil, bu yılın son çeyreğinde veya da diğer yılın başlarında patlak verecek bütçe açığı sorunları ve bunun nedeni olan TL değer kayıpları; şimdi resmedilen , sağlam gibi gösterilen tüm uygulamaların altlarının boş olduğunu kanıtlayacaktır. Aslında sistem yöneticilerinin biran önce geçici rahatlatmalardan kaçarak, daha sağlam para politikaları uygulamaları gerekli. Aksi taktirde Türkiye ekonomisini gerçekten de zor günler bekliyor. Umarız ki Hükümetin daha etkin ve ekonomiyi baskı altına alacak B ve C Planları vardır. Yoksa bomba patladıktan sonra, yaraları sarmak daha zor olacaktır.

Oğuz Ufuk AŞIK
TeleTrade Antalya

Pirinçten ziyade, standart tarih anlayışında zaferler, yenilgiler, entrika ve cesaret örnekleriyle tarih kitaplarında yerini alan bu minyon insanların kaderi, 2. Dünya Savaşı ile yeniden yazıldı. Tayvan, Kore ve Çin’ in kuzeyine, militarizmin etkisine giren siyasi iradeleriyle yaptıkları işgal hareketleri, dünyanın jandarması Amerika’yı karşılarına almalarına neden oldu. Kusursuz casusluk faaliyetleriyle ‘süper güç’ diye anılan malum ülkeye, inanılmaz bir ceza kestiler. İnsanlık suçu işleyen Amerika, intikamını çok daha fazlasıyla aldı. Fabrika ve alt yapılarının neredeyse yarısını kaybettiler. Yakın zamandan örnekleyecek olursak, Tsunami felaketindeki gibi, savaşın ardından kilitlendiler ve en baştan başladılar. İlginçtir ki yıkan Amerika, en büyük destekçisi oldu ve Japonya küllerinden yeniden doğdu. Elektrik enerjisi, kömür, demir ve çelik ile şahlandılar. 1973 petrol krizinde (Arap Birliği’nin, Kippur savaşında, Abd – İsrail müttefikliğini kınaması ve petrol ihracatını durdurması) ciddi bir yara aldılar. Bu yara öylesine derindi ki, dünya savaşından sonra bu denli bir yıkıma hazır değillerdi. O an anladıkları tek bir şey vardı. ‘Çeşitlilik’…

Yakın zamana dair en önemli oluşumları, tüm şirketlerinin ürün farklılığına gitmesi oldu. Bu stratejileri, irili ufaklı tüm firmaların, dünyanın önde gelen üreticileri olmasına neden oldu. Dayanıklı ve öncü bu mallarıyla, özellikle teknoloji alanında ekvatordan şişkin, kutuplardan baskın geoitin insanları, Japonları teknolojinin ilahı ilan ettiler. Sosyal devlet anlayışlarında, çalışan kesime sponsor olarak, bu kesimin tatillere gitmesini ve gittikleri yerlerin fotoğraflanmasını istediler. Amaçları, ülkelerin en ufak yapısal ve kültürel değişimini takip edebilmekti. Bugün, tüm inşaat ve teknoloji yapılanmasında Japonların adını duymamız bundan kaynaklıdır ki, zaten bu durum devlet yaptırımıdır. Turist olarak ülkelere giden her Japon, anavatanlarına döndüklerinde bu resimleri şirketlerine rapor olarak aktarırlar. Japonların dışında kimin aklına gelirdi ki zaten bu denli zekice bir hareket!..Pekala, Japonlar bu kadar zeki insanlar ise şu anki ekonomik durumları nasıl?..

Her zaman saygı uyandırmıştır Japonların sadakat ve düşünce yapıları. Ancak finans sektöründe bir türlü güven ortamını sağlayamamaları da her zaman dezavantajları oldu. Japon Yeni üzerinden kredi veren bankalar, müşterilerini büyük risklere attılar. Kısa vadede kazanımları olsa da, ‘mağdur kesim’ yaratmak, hiçbir kuruluş için akli bir davranış olamazdı. Olmadı da zaten. Yatırımcının Yen’e bakış açısı her anlamda değişti.

Dünya genelindeki ekonomik kriz dalgaları, diyalogun yetmediği zamanlarda oluşan savaş psikolojisi, siyasi anlaşmazlıklar ya da Tanrı’nın, insan üzerindeki doğal etkilerinin cezasını en çok hissedenlerden biri Japonya ve Japon Yeni oldu. Hem coğrafi konumundan, hem de kriz dalgalarından, her zaman etkilendi. Hattori Hanzo’ nun öğrencileri, BOJ (Bank of Japan) çatısı altında, ayakta kalmaya ve para birimlerinin değerini stabil tutmaya çalışacak; güneşin yükseldiği doğunun insanları ekonomilerine; piyasalarının yatırımcıları da, bu harika insanlara inanmaya devam edecekler…

Çağlar TUNCAY
TeleTrade İstanbul

Krizlerde kıstas ödemeler dengesidir. 1997’de Güney Kore ve Tayland’da, 1998’de Brezilya’da ve 2001’de Türkiye’de olan krizler aslında bir ödemeler dengesi krizidir. Bu ülkeler özel sektör kreditörleri tarafından kabul edilen dış borcun maksimum seviyesine ulaştığında bir yerden sonra artık dış borçlarını finanse edemeyecek hale geleceklerdir. Herhangi bir kurtarma planı devreye sokulmadığı taktirde artık o ülke için temerrüt riski doğacaktır.

Türkiye örneğine bakıldığında ülkemizin kronikleşmiş bir enflasyon ve cari açık sorunuyla mücadele ettiği görülüyor. 2001’de dış borç birikiminin temel nedeni kriz öncesindeki dış açıklardır. Faiz oranlarının yükselmesiyle birlikte döviz rezervlerinin azaldığını ve sermaye çıkışlarının olması da krizi tetikleyen şeylerden biriydi. Ve bunların sonucu olarak Türk Lirası iyice hassaslaşarak değer kaybetmeye başladı. 2001 yılından bu yana geçen süreçte ekonominin iyileşmesi, rekabet gücünün ve şirket verimliliklerinin artırılmasıyla gerçekleşti. Türk Lirası’na olan güvenin ve değerinin korunabileceğine ilişkin düşünceler Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı’nın bu yılın Ocak ayında yaptığı konuşmayla netleşti. TCMB Başkanı Erdem Başçı’nın Bursa’da “Para Politikaları” konulu verdiği konferansta 2012’de TL’ye yatırım yapanların kazanacağını, bu yıl TL’nin değer kazanmasına izin vereceklerini ve dünyanın en çok değerlenen para birimlerinden biri olacağını söylemişti. Geçen 4 aylık zaman dilimine bakıldığında olanlar sayın başkanımızın söylediklerini destekler nitelikte. Euro’ya baktığımızda 2012’nin başında yapılan bu konuşmanın da etkisiyle TL karşısında değer kaybettiğini söyleyebiliriz. EURTRY paritesi grafiğine teknik açıdan bakıldığında fiyatın 2.45 seviyelerinden 1 ay boyunca düşüş yaparak 2.30 seviyesine kadar düştüğünü görebiliyoruz. Burada Euro’daki düşüşün, Erdem Başçı’nın TL’yi destekler bir politika izlemesinin ve o dönemde Yunanistan meselesinin Avrupa’yı çıkmaza sürüklemesinin etkisinin olduğu söylenebilir. Fiyatın o dönemde 1.30 seviyelerinden daha fazla düşememesinin sebebi ise 2010 yılının son döneminde başlayan hızlı yükselişin oluşturduğu trendi test etmesidir. O dönemde o seviyelerden geçen bir trendin olmadığı düşünülürse fiyatın daha da aşağı inebileceğini söylemek mümkündü. Avrupa’nın Yunanistan’ı fonlama konusunda çözüm oluşturmaya karar verilmesi, Euro’nun tekrar değer kazanmasına neden oldu. Şu an ise EURTRY paritesi grafikte de gösterdiğim gibi yükseliş ve düşüş trendleri arasında sıkışmaya doğru ilerlemekte. Fiyatın sıkışmaya gitmesi demek bir süre sonra fiyatın aşağı veya yukarı doğru patlamaya gidiyor olması demektir. Fiyatın piyasalardaki olumlu gelişmeler sonucu aşağı yönlü hareketi halinde bahsettiğimiz 2010 yılından itibaren süregelen yükseliş trendini kırdıktan sonra 2.33 seviyesine gelmesi beklenebilir. Fiyatın bu seviyeyi de kırarak düşüşüne devam etmesi halinde 2.30 desteğinde bir engel bulması muhtemeldir. Aksi bir senaryoda yani fiyatın yukarı yönlü hareketinin söz konusu olduğu durumlarda ise yoluna devam edebilmesi için ilk olarak 2.36 direncini yukarı yönlü kırması gerekir. Ve tabi burada Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın da TL’nin değeriyle alakalı politikası fiyatın yönünü belirleyecek. Eğer TL’nin değer kaybetmesine izin verilirse, fiyatın 2.38 direncine dayanması beklenebilir. Daha fazla yükselmesi için grafikte de gördüğümüz geçen yılın Kasım ayından itibaren süregelen düşüş trendini kırması gerekir. Bu trendin kırılmasıyla fiyatın tekrar 2.41’leri bulması hiçte zor olmayacaktır.

Peki fiyat hangi yöne doğru patlayacak? Onu ilerleyen günlerdeki global gelişmeler belirleyecek. Son 1 aydır piyasaların kulak kabarttığı taraf İspanya oldu. Fiyatın yönünü, Avrupa’nın, Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) ve TCMB’nın izlediği politika belirleyecek. İspanya’ya ilişkin endişeler devam eder ve buna paralel olarak durumun iyileştirilmesine yönelik herhangi bir çözüm bulunamazsa fiyatın aşağı yönlü patlayacağı söylenebilir. Lakin fiyatın yönü yukarı olursa o zaman da fiyatın yönünü belirleyici etken büyük ölçüde TCMB olacaktır.

Seda BAYKIR
TeleTrade Antalya